Á undirsíðum þessarar síðu má finna almennt efni um brjóstamjólk og brjóstagjöf sem á erindi til allra.

Efnisyfirlit

Framleiðsla móður Hvernig þyngist barnið Biological Nuturing (BN) og aðrar brjóstagjafastellingar, sjá myndbönd og myndir Bæði brjóstin eða annað?  Fituinnihald brjóstamjólkur

Framleiðsla móður:

• Fyrsti dagur 2,5-120 ml á dag
• Eftir annan dag 384-858 ml á dag
• Í lok fyrstu viku 750-800 ml á dag
• Helst nær óbreytt þar til barnið fær fasta fæðu við 6 mánaða aldur

Hvernig þyngist barnið

Við 4 mánaða aldur hefur hægst á vexti barns um 50% því eykst magn brjóstamjólkur ekki. Sjá má línurit yfir orkuþörf barns í umfjöllun um næringu sjá næring 0-3 ára.

Við þurfum að huga að eftirtöldum atriðum:

• Útskilnaður hjá barni ?

1. Pissar barnið og skilar það  hægðum?

• Er barnið að þyngjast?

1. Þyngist um meira en 110 gr á viku? Eða 25-35 gr á dag?

• Hvernig líður barninu?

1. Hvernig hegðar barnið sér við brjóstið?
2. Stuttar árangursríkar gjafir eða langar árangurslitlar gjafir?

Stellingar við brjóstagjöf sjá hér hjá Ammehjelpen.

Hér má lesa um Biological nuturing en þá kemur móðir sér fyrir í hálf liggjandi stöðu og barnið liggur ofan á henni og finnur brjóstið. Púðar og koddar eru notaðir til að stiðja við móður svo fari vel um hana. Móðir og barn eru oftast léttklædd. Barnið notar líkama sinn til að örva oxytocin losun hjá móður og undirbýr geirvörtuna með því að örva hana með snertingu þegar það leitar. Mun náttúrulegri leið en að sitja með barnið í kjöltustellingu. Myndin lengst til vinstri hér fyrir ofan sýnir Biological nurturing. Móðir og barn hegða sér eins og eðli þeirra segir þeim að gera. Í þessari stellingu hefur móðir báðar hendur lausar.

* Það er engin ein leið við að leggja barn á brjóst.

* Barn drekkur oft betur ef það er á milli svefns og vöku. Því er óþarfi að vekja barnið til þess   að það drekki við brjóstið.

* Barnið fer á brjóst og móðir aðstoðar það.

* Með því að fylgjast með hvort barnið sýni leitunarviðbragð þá er barnið tilbúið til að nærast.

* Þegar barn grætur af hungri hefur það ekki verið lagt nægilega snemma á brjóst, slíkt getur gert brjóstagjöfina erfiða. Þegar barnið sýnir merki þess að vilja nærast þá er mikilvægt að svara þeim með því að bjóða barninu brjósti sem fyrst.

* Barnið vill oft nærast í svipaðri stellingu og það var í móðurkviði.

* það er engin ein rétt eða röng brjóstagjafastelling, heldur verður brjóstagjöfin að vera árangursrík.

* Börn biðja ekki einungis um brjóstið þegar þau eru svöng brjóstagjöf uppfyllir einnig aðrar þarfir sem barnið hefur s.s þörf fyrir nálægð og hlýju.

Barnið getur legið í mismunandi stellingum virðist stundum vera of framarlega á brjóstinu og sjúga geirvörtuna. En það er allt í lagi svo framarlega sem barnið nærist vel og móðir finnur ekki til í brjóstagjöfinni. Það er engin ein uppskrift til sem segir hvernig barn á að taka brjóst og liggja við brjóstið. Heldur snýst þetta um árangursríka brjóstagjöf hvernig sem hún er og að móður og barni líði vel. Barnið hefur brjóstagjöfina í svefnrofunum rólegt og tilbúið (Calson, 2011). Skoðið þið myndirnar í greininni sérstaklega vel og myndbandið.

Hvernig notar barnið hendurnar? Catherne Watson Genna og Diklah Barak skrifuðu mjög áhugaverða grein um hvernig barn notar hendurnar í brjóstagjöfinni. En það er mjög algengt að heyra mæður segja að hendurnar séu fyrir og þeim er síðan komið fyrir og haldið frá brjóstinu. En leiða má líkum að barnið sé að reyna að nota hendurnar til þess að staðsetja brjóstið upp í sér því allt hefur þetta sinn tilgang. Mjög skemmtilegar myndir og á þeim má sjá hvenær barnið er að vinna í að koma sér fyrir og hvernig slaknar á höndunum þegar það hefur komið brjóstinu vel fyrir upp í sér (Genna og Barak, 2011).

Hversu oft á að gefa brjóst?

Margar rannsóknir hafa sýnt að næringarinntaka barna eingöngu á brjósti á aldrinum frá 1-6 mánaða er mjög breytileg. Mæður gefa ýmist annað brjóstið eða bæði þá með allt að 30 mín millibili á milli þess sem hvort brjóst er gefið eða að það tekur þær um 30 mín að gefa bæði brjóstin. Hér má sjá myndband sem sýnir hvaða hungurmerki barnið sýnir þegar það er tilbúið að næra sig. Það er mikilvægt að svara barni fljótt svo það sé rólegt og afslappaðra við brjóstið.

Myndböndin hér að neðan sýna flest öll kjöltustellingu sem fræðimenn eru að færast frá að leiðbeina mæðrum að nota. En Suzanne Calson vill meina að við séum búin að gleyma hvernig börn taka brjóst ótrufluð, heldur séum við búin að innleiða pelastellingar inn í brjóstagjöfina. En á þeim 23 árum sem ég hef starfað við brjóstagjöf er alltaf verið að kenna nýjar aðferðir.  Niðurstaða mín er sú að engin aðferð er réttari en önnur heldur snýst þetta um árangursríka brjóstagjöf. En það getur verið gott að kynna sér myndböndin hér neðar á síðunni, til þess að læra að meta hvort barnið er yfirleitt að drekka við brjóstið og hvernig má hjálpa barninu að nærast betur við brjóstið.

Hér má sjá myndband sem sýnir barn sem ekki er að nærast við brjóstið og besta leiðin til að næra barnið var að nota hjálparbrjóst. Hér má sjá myndband þar sem móðir mótar geirvörtuna svo barnið eigi auðveldara með að taka stálmað brjóstið. Einnig má sjá hér myndband sem sýnir hvernig brjóstið er aðeins mjólkað svo auðveldara sé að leggja barnið á brjóst.

Hér má sjá myndband þar sem móðir 2ja daga gamals barns þarf að aðstoða það með brjóstavindingu í gjöf og hér er einnig 10 klukkustunda gamalt barn sem þarf einnig aðstoð með brjóstavindingu. Hér er myndband sem sýnir 28 daga gamalt barn drekka, þar er reyndar heldur framarlega á brjóstinu en með því að nota brjóstavindingu nær barnið að drekka vel.

Hér má sjá myndband sem sýnir Jack Newman aðstoða móður við að koma barni á brjóst.   Hér má sjá myndband sem sýnir árangursríka brjóstagjöf. Hér lýsir Jack Newman hverju mæður skuli líta eftir svo viti hvort barnið er að drekka við brjóstið. Þegar börn neita að taka brjóstið getur oft hjálpað að nota aðferðir eins og að móðir halli sér vel aftur og komi barninu fyrir ofan á sér og aðstoði barnið við að ná brjóstinu, þessi aðferð fellur vel að kenningum Suzan Calson.  Hér má sjá barn drekka eftir að klippt hefur verið á tunguhaft, takið eftir móðir notar brjóstavindingu til að hjálpa barninu að drekka. Þegar barnið byrjar að sjúga en kyngir ekki þá kreistir móðirin brjóstið annars lætur hún barnið um að ná til sín mjólkinni.

Hér er myndband sem sýnir hvernig fingurgjöf er notuð, það er að næra barnið örlítið áður en það er lagt á brjóstið (60 sek) og þá er slangan einnig sett með þannig að barnið nærist vel. Því oft getur það skipt sköpun að næra barn um 10-15 ml áður en það er lagt á brjóst. Sérstaklega á þetta við um börn sem ekki eru að nærast vel við brjóstið. Þetta er gert svona til þau hafi orku til að vinna vinnuna sína við brjóstið. Stundum henda börn sé af og á brjóstið og hefur það oft verið túlkað þannig að barnið ráði ekki við flæðið en í þessu tilfelli togar barnið sig frá brjóstinu vegna þess að það er ekki að fá nóg. Þarna getur brjóstavinding hjálpað barninu að nærast vel.
 

Bæði brjóstin eða annað?

Rannsókn Kent og félaga (2006) sýnir að 57% barna er ýmist að drekka af öðru eða báðum brjóstum yfir daginn. Um 40% barna taka alltaf bara annað brjóstið og 13% drekka alltaf af báðum brjóstum.  Að meðaltali eru börn að drekka í gjöf 76-101 ml. Einnig hafa rannsóknir sýnt að 70% mæðra mjólka meira úr hægra brjóstinu en því vinstra. 

Hvenær er mjólkin fituríkust?

Mæður virðast framleiða mest á bilinu kl. 4 að nóttu fram undir kl. 10 að morgni.  Rannsóknir sýna að 64% brjóstabarna hefur þörf fyrir næturgjafir. Flestar eru næturgjafirnar í upphafi eða hjá 91% barna, síðan dregur smám saman úr þeim og um 6 mánaða aldur fá um 58% brjóstabarna næturgjafir.

 
Tíðni brjóstagjafa er 6-18 á sólarhring og fer það eftir því magni sem barnið drekkur í gjöf hversu oft það þarf að fá brjóstið. Því verðum við að gera okkur grein fyrir mismunandi uppbyggingu á brjóstvef mæðra og getu þeirra til framleiðslu.

Móðir með fáa mjólkurkirtla þarf að gefa oftar en móðir með marga mjólkurkirtla. Einnig hefur þarna áhrif flutningshæfni mjólkurganga á brjóstamjólk en sverleiki þeirra er mjög breytilegur. Þessu má líkja við sogrör eða garðslöngu, hjá mæðrum með víða mjólkurganga er rennslið meira heldur en hjá mæðrum með þrönga mjólkurganga.

Fituinnihald brjóstamjólkur

Mikill munur er á fituinnihaldi brjóstamjólkur á milli mæðra og hvaða tíma dags fituinnihald er mælt.  Meðaltalsmagn fitu í brjóstamjólk er 40g/l en er breytilegt yfir sólarhringinn allt frá 4-122 g/l (óbirtar niðurstöður Kent). Því lengra sem líður á milli gjafa því rýrari er formjólkin af fitu, en fitan er aðallega í eftirmjólkinni. Það fer eftir tímanum sem líður frá því brjóstið var gefið hversu mikil fita er í formjólkinni.

Fituinnihald formjólkur og eftirmjólkur

Ef langt líður á milli gjafa þá þynnir formjólkin út fituna sem varð eftir í lok síðustu gjafar ef barnið tæmdi brjóstið ekki vel. Því er mikilvægt að barnið fái tækifæri til að liggja við brjóstið og tæma það vel. Samhliða þessu þarf að huga að getu barnsins til að mjólka brjóstið. Hér má sjá myndband og heyra þegar barn er að drekka á árangursríkan hátt.
 
Í þeim tilfellum þar sem barnið hefur ekki orku né úthald til að ná í feitu mjólkina er mikilvægt að móðir noti samhliða brjóstagjöf handmjólkun og mjólki feitu mjólkina í skeið og gefi barninu í lokin. Þetta geta mæður þurft að gera fyrstu dagana til að koma í veg fyrir að barni fái nýburagulu. Ef það gerist er mjög mikilvægt að móðir hjálpi barninu að innbyrða nægilegt magn næringar svo það missi ekki kraft og getu til þess að mjólka brjóstið. Það er best gert með því að handmjólka sig allt að 5 sinnum á dag í lok gjafar fyrstu dagana og gefa barninu síðan afraksturinn með skeið. Tekið saman af Arnheiði Sigurðardóttur í nóvember 2010. Uppfært í febrúar 2011. Uppfært í mars, 2011.

Heimildir

Calson, S. (2011). What happens to Breastfeeding when mothers lie back? Clinical Lactation. 1, 11-14.

Day, S. E. J., Di Rosso, A., Owens, R. A. og Hartmann, P. E. (1993). Degree of breast emptying explains changes in the fat content, but not fatty acid composition, of human milk. Experimental Physiology, 78, 741-755.

Hytten, F. E. (1954). Clinical and chemical studies in human lactation, I. Collection of milk samples. British Medical Journal. 23,  175-182.

Kent, J. C., Mitoulas, L. R., Cregan, M. D., Ramsay, D. T., Doherty, D. A. og  Hartmann, P. E. (2006). Volume and frequency of breastfeeds and fat content of breastmilk troughout the day. Pediatrics, 117, 387-395.

Genna, W. C. (2011). Facilitating Autonomous Infant Hand Use During Breastfeeding. Clinical Lactation. 1, 15-21.

West, D. og  Marasco, L. (2009). The Breastfeeding Mother´s Guide to Making More Milk. Bandaríkin; McGraw Hill Professional.

Whittlestone, W. G. (1953). Variations in the fat content of milk throught the milking process. J Dairy Res. 20, 146-453.

Woolridge, N. W. (1995). Baby-controlled breastfeeding; biocultural implications. Í Stuart-Macadam, G. og  Dettwyler, K. (Ritsjórar), Breastfeeding: Diocultural perspectives (bls. 217-242). New York: De Gruyter.

Háskólinn í Reykjavík, Reykjavík University 2010.