Góð andleg heilsa er öllum mikilvæg. Við fæðingu barns upplifa margir foreldrar andlega vanlíðan sem nefnd er fæðingarþunglyndi. Hér neðar verða kynntar nokkrar leiðir til að viðhalda og/eða auka andlega vellíðan og koma í veg fyrir fæðingarþunglyndi.

Hugsanir
 
Nú þegar nýtt barn er komið í heiminn gerir það kröfur til foreldra sinna, þá er fátt mikilvægara en að hlúa vel að andlegri vellíðan. Barnið leggur foreldrum sínum til ný verkefni sem þau hafa oft á tíðum aldrei tekist á við áður. Við þessar aðstæður er mjög mikilvægt að hugsa um möguleika og styrkleika í stað vanmáttar eða vandamála og hafa trú á sjálfum sér.

Manninum má líkja við fyrirtæki. Ef hann fær tækifæri til að takast á við ný og ögrandi verkefni til að byggja upp þá blómstrar hann, en ef allt snýst um vandamál og stöðugt er verið að slökkva elda í stað uppbyggingar þá endar það bara á einn veg, viðkomandi verður uppgefinn, óhamingjusamur og nær síður árangri.

Samkvæmt Baker Ph.D og Stauth er mikilvægt að hugsa um eftirfarandi atriði:

• Hvað gerir þig hamingjusama/n?

• Hvenær varstu síðast hamingjusöm/samur?

• Hvað olli því að þú varst hamingjusöm/samur þá?

• Hvað kanntu best við í fari þínu?

• Í hverju felst styrkleiki þinn sem einstaklingur?

• Hvenær beittir þú styrkleika þínum síðast?

• Hvað róar huga þinn?

• Hver eru lífsgildi þín?

• Hvaðan færð þú andlegan stuðning þinn?

Þessum spurningum ættir þú að svara og reyndar miklu fleirum sem nefndar eru í bók Baker og Stauth (2002). En þessar spurningar geta hjálpað foreldrum að finna tilgang sinn.

Sjálfstal

Samhliða þessu er æskilegt að leggja til hliðar skaðlegt sjálfstal og nota uppbyggjandi sjálfstal.  Dæmi um það er að hugsa: Einn möguleikinn er að....,  Það væri gott að............., ég elska þegar ........., Þakka þér fyrir..... og ég er þakklát fyrir...... Í stað þess að segja þú gerir aldrei...., þetta gengur aldrei upp, þú ættir að...., ég er ekki góður í að......, hver er tilgangurinn með......eða vandamálið er..... En fæst gerum við okkur grein fyrir hversu mikil áhrif sjálfstalið hefur á okkur en eitt get ég lofað að það hefur ótrúlega mikil áhrif. Því getur verið gott að láta sig dreyma um komandi framtíð og þar sem allt gengur þér í haginn.  

Hreyfing
Fjölmargar rannsóknir hafa staðfest að það er mikilvægt að hreyfa sig regulega sérstaklega hvað varðar áhrif hreyfingar á andlega heilsu. Þegar talað er um að hreyfa sig reglulega er átt við ekki of lítið og heldur ekki of mikið, heldur hæfilega. Að hreyfingin gefi orku í stað þess að vera of mikil og eyði meiri orku en hún gefur. Þreyti í stað þess að auka kraft. Því er mælt með því að eyða ca 30-45. mín til einnar klukkustundar á dag í hreyfingu. En þetta verða mæður að finna út hvað hentar hverri og einni. Fara hægt af stað og smá auka hreyfinguna dag frá degi. Það má gera með því að fara út að ganga með barnavagn, en hreyfing og útivera bætir andlega líðan. Prófessor Matt Keller hefur rannsakað áhrif veðurfars á andlega líðan en við eyðum allt að 93% af tíma okkar innan dyra. Matt bendir á að útivera sé mikilvæg sérstaklega í björtu veðri. Rannsóknir hans hafa sýnt að einstaklingar sem eyða um 20 mínútum eða meira útivið í björtu veðri eru mun jákvæðari en sá sem dvelur innan dyra.

Matur og andleg líðan 

Huga þarf að því að halda uppi stöðugum blóðsykri en lækkun á blóðsykri veldur þunglyndi, kvíða og slappleika. Þess vegna er mikilvægt að borða reglulega sérstaklega á þetta við mæður með barn á brjósti. Borða næringar- og próteinríkan mat, og fá sér litla millibita reglulega yfir daginn. Oft er mælt með að borða sardínur og rófur. Fara varlega í það að drekka kaffi en það veldur miklum sveiflum á blóðsykri, forðastu einnig sætindi og sterkju.

Oft eru vanmetin áhrif matar sem veldur fæðuóþoli hjá viðkomandi en hann hefur einnig áhrif á andlega heilsu. Fæða sem er líkleg til að orsaka fæðuóþol er: hveiti, mjólk, egg, korn, soja og hnetur. Forðastu mat sem fer illa í þig, þeim sem veldur brjóstsviða, vindgangi, orsakar bjúg eða veldur kvíða. Nánar má kynna sér áhrif matar á líðan hjá sérfræðingum á því sviði.

Fæðubótaefni og andleg heilsa

Dr. Baker bendir á eftirfarandi fæðubótarefni til að vinna á móti andlegri vanlíðan. Til að örva framleiðslu acetylcholine er mælt með að taka inn lecithin (5,000-10,000 mg), C vítamín ( 5,000-2,000 mg), og B5 vítamin (100 mg).

Til að örva framleiðslu á dopamine er mælt með tyrosine (500 mg), Phenylalanine (500 mg) og folic acid, magnesium, C vítamíni og B12

Til að örva framleiðslu á serotonin er mælt með inntöku á 5-HTP.

Áður nefnum fæðubótaefnum er ætlað að auka virkni boðefna sem hafa áhrif á hugsun og vellíðan. Öll þessi bætiefni færðu í næsta apóteki eða heilsubúð og fengið þar aðstoð.  

Lyf og andleg líðan 

Þegar valið er að nota lyf til að bæta andlega líðan er mikilvægt að taka einnig á breytingum á lífstíl hvað varðar næringu, hreyfingu og hugsun, samhliða þessu öllu getur viðtalsmeðferð verið hjálpleg.

Lyfjaframleiðendur vísa oft til að lyf séu ekki ætluð barnshafandi og mjólkandi mæðrum. Fylgjan er léleg til þess að sía út það sem ekki er ætlað barninu, en brjóstin eru aftur á móti mjög góð sía. Þannig að það sem er ekki óhætt fyrir barnshafandi mæður að neyta getur í mörgum tilfellum verið í lagi fyrir mæður með barn á brjósti. Í sumum tilfellum þegar um er að ræða lyf verður að taka tillit til hvort móðir er að framleiða  brodd eða eiginlega mjólk. Upplýsingar um þetta getur þú fengið hjá brjóstagjafaráðgjafa, lækni eða lyfjafræðingi.

Allt er gott í hófi

Passleg hreyfing þannig að hún taki ekki meiri orku en hún gefur, borða mat sem þig langar í, settu þér ekki of mikil eða of lítil mörk. Þetta þarf ekki allt að vera fullkomið en fullkomnunarárátta er merki um kvíða. Hún sést oft hjá mæðrum sem vilja aðeins gera það besta fyrir barnið sitt.

Umfram allt lifðu lífinu og njóttu þess. Hlustaðu á hjarta þitt og fylgdu því sem það segir þér. Notaðu saman aðferðirnar sem nefndar hafa verið hér að ofan því saman vinna þær betur en hver og einstök.

Hér má finna áhugaverða heimasíðu Dr. Seligman, þar getur þú skráð þig inn og tekið margskonar próf og fengið ókeypis aðgang að fréttabréfum.

Einnig vil ég benda á www.reflectivehappiness.com En hafa ber í huga að fyrir hverja eina grein sem skrifuð er um jákvæða sálfræði eru skrifaðar 100 greinar um sálfræði byggða á vandmálum. Því finnur þú miklu meira af lesefni sem fjallar um vandamál. Bíddu með að velta þér upp úr vandamálum og reyndu að skapa þér jákvætt umhverfi. Vertu innan um fólk sem byggir þig upp en dregur þig ekki niður. Ef það gengur ekki gætirðu kanski bent viðkomandi á að lesa þetta og reyna að byggja sig upp eins og þú væntanlega ert að gera. Vonandi á þetta eftir að breytast. En núna við þessa miklu breytingu að eignast barn er aldrei mikilvægara en að vera þakklátur og þakka fyrir barnið sitt. Þessa stórkostlegu upplifun að eignast barn. Takast á við nýtt hlutverk með jákvæðri hugsun og gleði. Hlusta má  á fyrirlestra Dr. Seligman á vefsíðunni tod.com.

Tekið saman af Arnheiði Sigurðardóttir, janúar 2011.


Heimild

Baker, D og Stauth, C. (2002). What Happy People Know. New York, St. Martin´s Griffin.

Fredrickson, B. (2009). Positivity, Top-Notch Research Reveals the 3-to-1 Ration That will Change your Life. New York, Three Rivers Press.

Hale, W. og Hartmann, P. E. (2007). Textbook of Human Lactation. Amarillo, Hale Publishing, L. P.

Seligman, M. E. P. (2006). Learned Optimist, How to Change Your Mind and Your Life With a new Preface. New York, Wintage Books.

Woodcokck, A. og Custovic, A. (1998). "ABC of allergies: Avoiding exposure to indoor allergens," British Medical Journal, 316; 1075-78.

Hér má finna áhugaverða grein um jákvæða sálfræði í Morgunblaðinu 3. janúar 2011.

Áhugaverðar bækur um jákvæða sálarfræði eru:

Optimistic Child. The Optimistic Child offers parents and teachers the tools developed in this study to teach children of all ages life skills that transform helplessness into mastery and bolster self-esteem.

Aging Well: Surprising Guideposts to a Happier Life from the Landmark Harvard Study of Adult Development. This groundbreaking book pulls together data from three separate longevity studies that, beginning in their teens, followed 824 individuals for more than 50 years.

What You Can Change ... and What You Can't. In this meticulously researched book, Martin Seligman, distinguished psychologist and bestselling author of LEARNED OPTIMISM, helps us realize clearly and realistically exactly what we can change and what we can't.
Learned Helplessness. When experience with uncontrollable events gives rise to the expectation that events in the future will also elude control, disruptions in motivation, emotion and learning may ensue.
 

Character Strengths and Virtues. The handbook of character strengths and virtues is the first progress report from a prestigious group of researchers who have undertaken the systematic classification and measurement of widely valued positive traits.

Háskólinn í Reykjavík, Reykjavík University, 2011.