A new vital sign for maternity care duration of skin-to-skin contact after birth hér.

 
HVAÐ er kengúrumeðferð og hvernig tengist hún brjóstagjöf, getur hún auðveldað brjóstagjöfina eða gert hana árangursríkari?

Kengúrumeðferð er upprunnin í Kólumbíu og felst upphaflega í því að móðir ber nýfætt barnið innanklæða til að halda á því hita og örva það með snertingu við líkama sinn. Hún hefur oftast verið tengd fyrirburum sem fara á mis við meðgöngu og þá eðlilegu reynslu og þroska sem barn gengur í gegnum á meðgöngu. Með kengúrumeðferð er verið að vinna upp það sem barnið fór á mis við ásamt því að þroska skynfæri þess. Kengúrumeðferð er heppileg fyrir öll börn og gerir bara lífið auðveldara þar sem það er mun þægilegra að halda á barninu í ruggupoka eða vafning.

Það er mikið rætt um að börn hafi skertan hreyfiþroska, hreyfi sig öðruvísi gangi ekki eins vel í félagslegum þroska og áður. Þessi börn eru ekki fötluð en þau fengu ekki þá örvun sem náttúran gaf þeim tilefni til. E.t.v. var meðgangan of róleg sem leiddi til þess að barnið missti af eðlilegri reynslu í móðurkviði, þannig að það afneitaði þyngdarupplifun er það fæddist og vildi ekki venjulegt umstang. Barnið sefur bara vært og er talið þægilegt barn, en það er einmitt þetta barn sem þarf að örva, halda á og kenna sprell í stað þess að það fái að vera rólegt í friði. Þessi börn sem þurfa líkamlega örvun læra auðvitað að sitja, ganga og hlaupa en hún er bara þunglamalegri og öðruvísi eða barnið sem er alltaf á iði en sletta sér til og rekast mikið á og eru alltaf að meiða sig. Skynörvun fyrstu mánuðina er grunnurinn að öllu sem á eftir kemur. Snertingin, strokurnar, líkamshitinn og nærveran sem mamma veitir með brjóstagjöfinni er upphafið af þessu öllu.

Í bók Þóru Þóroddsdóttur sjúkraþjálfara er þessu lýst þannig:

"Kornabarnið sýgur móður sína og einmitt það þykir viðeigandi á þeim tíma. Til þess að vera fært um þetta, hefur barnið meðfædd taugaviðbrögð, sem valda því, að það leitar að geirvörtunni, sýgur hana og kyngir mjólkinni. Til að geta notað þessi viðbrögð til fæðuöflunar, þarf barnið að þola náið samband við móðurina og sameina áreitið frá henni hreyfiskynboðum frá tungu og kjálkaliðum auk snertiskynboða frá tungu, gómum og koki og braðskyns frá bragðlaukum."

Brjóstagjafaráðgjafi er oftast að vinna við það að þetta ferli gengur ekki rétt fyrir sig, þegar barnið 4-7 daga gamalt á það að fara að stjórna mjólkurmyndun móður og er ekki fært um það, orsakir geta verið margar, en þarna er taugakerfið enn mjög óþroskað og hin minnsta seinkun eða skortur á eðlilegri örvun geta breytt öllu brjóstagjafaferlinu. Mæður kenna sér oft um að geta ekki mjólkað en segja samt frá því að þær hafi mjólkað nóg þegar líkami þeirra sá alfarið um mjólkurmyndun fyrstu dagana óháð getu barnsins. Þannig er að ef næg mjólk er ekki í boði er það oftast barninu að kenna og hvað gerir mamma þá? Hún getur notað kengúrumeðferð, lagt barnið á brjóst oftar en 8-12 sinnum á sólarhring, leigt sér mjaltavél svo hún fái nægilega örvun og þorni ekki upp, notað náttúruleg bætiefni sem talin eru örva mjólkurmyndun. Á meðan barnið er að ná nægilegum þroska til að vinna vinnuna sína og það tekur mislangan tíma.

Foreldrar geta aldrei gert of mikið af því að strjúka, klappa og vagga, það er hluti af því að vera til og einmitt á fyrstu tveimur árunum vex heili barna jafnmikið og hann gerir næstu 18 árin. Taugakjarnarnir eru allir til staðar en nú eru allar tengingar að myndast á milli þeirra og boðhraðinn eykst með aukinni reynslu. Eins og Þóra Þóroddsdóttir segir: "Náttúran hefur sitt eigið og sérstaka svar við þessu eins og svo mörgu öðru. Þegar fóstrið, barnið, manneskjan, byrjar á áður óþekktu verkefni og nýir hæfileikar þurfa að þroskast, er löngun og áræði mikilvægast. Eldri upplifun setur þannig í gang eða gefur innblástur til nýrrar starfsemi svo umhverfinu sé svarað á nýjan hátt. Í fyrsta skipti, sem við þreifum þannig fyrir okkur eða reynum nýjar boðleiðir innan taugakerfisins, gengur þunglamalega og hægt. Reynum við hins vegar aftur og aftur verða boðleiðirnar greiðfærari og að lokum gengur tilraunin yfirleitt hratt og árangurslítið."

Kæra móðir, gefðu barninu þínu tíma og þolinmæði til að læra að nærast við brjóst þitt á árangursríkan hátt og veittu því alla þá aðstoð sem það þarf. Þegar barnið eldist ferðu að huga að leikföngum sem örva skynhreyfiþroska barnsins, leikföng sem kitla barnið í fingurna og örva nýja boðleiðir á hverjum degi. Færeyskir foreldrar bursta börn sín reglulega og taka börnin í meðferð. Inni á vefjunum www.femin.is og www.modurast.is og í bók Þóru Þóroddsdóttur Að hreyfa sig og hjúfra má finna leiðbeiningar um slíkt. Eins og móðir sagði við dóttur sína er hún eignaðist sjálf barn: "Nú veistu hvað mér þykir vænt um þig."

Arnheiður Sigurðardóttir lýðheilsu- og hjúkrunarfræðingur, brjóstagjafaráðgjafi og leiðbeinandi LLL stundar MEd nám við HR.

.

Áhugaverðar greinar um kengúrumeðferð:

1. ‘Kangaroo mother care’ to prevent neonatal deaths due to preterm birth complications