Að leggja barn á brjóst

Í grein sem birtist í Morgunblaðinu árið 2002 er að finna lýsingu á hvernig barn er rétt staðsett á brjósti. Greinina finnur þú hér.

Hér má sjá stutt myndband sem sýnir munin á byrjun brjóstagjafar barns með eða án lyfja við fæðingu hér.

Hvað er til ráða?

Það er einfaldlega best að horfa á barnið og fara eftir innri sannfæringu, hlusta á hvað hjartað segir og reyna að skilja allt það sem lítið barn segir, en ekki taka ráðin af því og ákveða hvers það þarfnast eftir fyrirfram ákveðnum reglum, því oftast er það nærveran sem barnið er að kalla á og það er hið besta mál að bera barnið framan á sér annaðhvort í vafningum að hætti afríkukvenna eða ruggupoka (fatli).

Móðir leggur barn á brjóst og barn tekur brjóstið samspil tveggja einstaklinga.

Í okkar vestræna samfélagi hafa ungar mæður jafnvel aldrei séð aðra konu gefa barni brjóst þegar þær standa sjálfar frammi fyrir því að brjóstfæða barnið sitt.  Oft má sjá barn lagt á brjóst í sömu stellingu og þegar barni er gefin peli, slíkt lofar ekki góðu vegna þess að brjóstagjöf og pelagjöf er ger ólíkar athafnir.

Þetta tvennt má bera saman annars vegar að setja fingur fremst upp í muninn og sjúga hann og hins vegar að setja allt handarbakið upp í munninn þannig að munnurinn er fullur eins og gerist í brjóstagjöf.  Munnur og gómur vinna allt öðruvísi, þannig að í brjóstagjöf vinna allir vöðvar andlitsins.

Mæður verða að læra að leggja barn á brjóst einnig verður barnið að læra að taka brjóstið og mjólka það.

Hvernig á barnið að liggja við brjóstið?

 *Brjóstastærð, lögun brjósta og staðsetning geirvörtu ræður öllu um hvað er rétt ásetning  við brjóstið. Það að barn og móðir liggi maga við maga á einungis við þegar mæður eru  með lítil  brjóst og geirvartan vísar fram.  Hins vegar eru brjóst misjöfn af stærð og lögun  einnig  eru geirvörturnar misjafnlega staðsettar á brjóstinu.  Því er rétt ásetning á brjóst  breytileg á milli kvenna.  Rétt ásetning er þegar hægt er að draga beina línu frá miðri rót  brjóstsins gegnum geirvörtuna og höfuð barsins aftur að hnakka þess. 

*Barnið skal staðsett þannig að neðri vör og haka séu næst brjóstinu.

*Áður en barnið er lagt á brjóst á nef barnsins og efrivör að vera í línu við geirvörtuna,  til  þess að tryggja það að auðvelt sé að örva sogreflexinn hjá barninu um leið og móðirin  dregur barnið að sér.

*Höfuð herðar og búkur barnsins skulu vera í beinni línu.

*Móðurinn dregur barnið að sér í snöggri einfaldri hreyfingu.

*Tunga barnsins fyllir nú upp í 1/3 af munni barnsins, þess vegna vísar móðirin   geirvörtunni fram og upp  í miðju efra svæðisins. Geirvartan á að vera rétt fyrir innan    mót mjúka og harða gómsins, sem er styttra en fyrri leiðbeiningar segja til um.

*Ef nef barnsins pressast upp við brjóstið bendir það til þess að barnið liggi of hátt (ath.  vel hvaða stærð á brjóstagjafa púða hentar) sem veldur því að hnakkinn sveigist aftur.   Með því að lækka barnið en halda því samt þétt að sér slaknar á hálsi barnsins.  Ef  mikil  sveigja verður á hálsi barnsins á það í erfiðleikum með að kyngja sama á við ef  snúningur verður á hálsinum.

*Ekki er óalgengt að mæðrum gangi betur að gefa annað brjóstið heldur en hitt.  Einnig  finnst sumum nauðsynlegt að styðja við brjóstið, þá sérstaklega þeim sem eru með mjúk  og stór brjóst. Annað hvort með því að leggja flatann lófa efst á brjóstið við rifbeinin eða  að lyfta undir það, en þá verður þumalfingur helst að vera ofan á brjóstinu svo að ekki  sé hætta á að mjólkurgangar stíflist sökum þrýstings.

*Það hjálpar stundum að lyfta undir brjóstið um leið og barninu er boðið brjóstið.   Sérstaklega ef brjóstin eru þung og mjúk, og geirvörtunni upp á við til þess  að barnið nái góðu taki á gervörtunni og hún fari nógu langt upp í munn þess.

*Þegar móðir styður við barnið í gjöf, ætti hún að láta höfuð og axlir barnsins hvíla á  upphandleggi sínum.

*Varist að halda við hnakka barnsins slíkt getur stressað barnið.

*Móðir skal gefa barni brjóst í þeirri stellingu sem henni líkar best. Ef móðir á í erfiðleikum  gæti henni þótt þægilegra að styðja við barnið með andstæðri hendi við brjóstið sem hún  að gefa, á meðan hún er að kynnast barninu.   Sumum finnst þægilegra að snúa barninu  í sömu átt við bæði brjóstin.  Algengar  brjóstagjafastellingarnar  eru;  barn liggur  þversum í kjöltu móður, fótboltastelling eða að móðirin gefur barninu útafliggjandi.

Stundum er þetta mun flóknara t.d. þegar barnið hefur legið með vangan þétt upp við öxl í móðurkviði með þeim afleiðingum að andlit þess er ekki simetríkst og það getur tekið allt að ein mánuð fyrir barnið að jafna sig. Þetta má auðveldlega sjá með því að horfa á andlit og eyru og gera líkamsmat.

Aflögun á andliti þar með talið munni og gómi er það mikill að barnið getur einfaldlega ekki nært sig við brjóstið hversu vel sem móðirin vandar ásetninguna. Í svona tilfellum er mikilvægt að móðirin næri barnið t.d. með fingurgjöf og viðhaldi mjólkurframleiðslu sinni og haldi áfram að bjóða barni brjóst og gefa því tækifæri til að æfa sig. Um leið og barnið hefur jafnað sig þá smá saman lærir það að taka brjóstið og mjólka brjóstið. Það er ekki af neinu sem mæður segji frá því að þær hafi gert allt rétt og vandað sig en samt gekk brjóstagjöfin illa. Ásetning er ekki alltaf vandmálið heldur getur það legið mun dýpra.

Heimildir

Geddes, D., Kent, J., Mitoulas, L. og Hartman, E. P. (2007). Tongue movement and intra-oral vacuum in breastfeeding infants. Early Human development, 84, 471-477.  

Kitzinger, S. (1994). The year after childbirth. New York. Charles Scribner´s Sons.

Royal College of Midwives (2002). Successful Breastfeeding. London. Churchill Livingstone.

Riordan, J., Auerbach , G. K. (1998).  Breastfeeding and Human Lactation Second Edition Jones and Bartlett Publishers Sudbury, Massachusetts.
Myndin er fengin af netinu.